Chất tạo ra vị cay nóng gọi là capsaicin nên đo độ cay của ớt chính là đo nồng độ capsaicin trong ớt.
Năm 1912, một nhà dược sĩ tên là Wilbur Scoville đã phát minh ra một tiêu chuẩn để đo capsaicin trong ớt. Ông cho ớt sừng xay nhuyễn vào hỗn hợp nước đường và rượu. Sau đó, ông cho năm người nếm thử hỗn hợp này và đánh giá độ cay của nó.
Sau này, phương pháp tinh vi hơn để phân loại độ cay của ớt thành các đơn vị gọi là “Đơn vị Scoville” hay đơn vị nhiệt Scoville (SHU - Scoville Heat Unit) để vinh danh người đã có sáng kiến đầu tiên.
Theo thang đo độ cay của Scoville thì độ cay cao nhất là capsaicin nguyên chất với 16 triệu đơn vị Scoville. Những loại ớt tự nhiên cay nhất vào khoảng 1 - 3 triệu đơn vị Scoville, tiêu biểu nhất là ớt Carolina Reaper. Những loại ớt này thường dùng để làm bình xịt hơi cay của cảnh sát.
Loại ớt hiểm thường dùng ở Việt Nam có thang độ 50,000-100,000 SHU cũng là loại rất cay.