Lò vi sóng hoạt động khác so với nấu nướng bằng bếp thông thường. Các loại bếp gas thông thường sẽ truyền nhiệt vào nồi niêu xoong chảo sau đó truyền nhiệt vào thức ăn rồi nấu chín. Lò vi sóng bắn các loại vi sóng vào thức ăn, làm cho các phân tử trong thức ăn chuyển động, và thức ăn tự sinh ra nhiệt. Do vậy, nhiệt độ trong lò vi sóng phụ thuộc vào nhiếu yếu tố, gồm:
- Loại thức ăn: Mỗi loại thức ăn có kết cấu phân tử khác nhau nên sẽ có độ nóng hay nhiệt độ khác nhau
- Chất liệu của đồ chứa thức ăn: Các loại tô dùng để chứa thức ăn khi bỏ vào lò vi sóng làm từ chất liệu khác nhau sẽ có sự cản trở, hay chịu ảnh hưởng của vi sóng khác nhau. Và một điều ai cũng biết là không phải loại chất liệu nào cũng dùng được trong lò vi sóng. Bạn cũng không nên tự thí nghiệm bằng cách bỏ nhiệt kế vào lò vi sóng vì nhiệt kế có thể cháy ngay và thủy ngân trong nhiệt kế thủy ngân cũng mang tính độc.
- Thời gian để thức ăn trong lò: Khác với lò nướng thông thường có rờ le hoặc cảm biến để điều chỉnh nhiệt độ. Để thức ăn càng lâu trong lò vi sóng thì nhiệt độ càng cao.
- Khối lượng thức ăn trong lò: Vì lò vi sóng phát ra vi sóng kích hoạt phân tử trong thức ăn, nên thức ăn càng nhiều thì càng có nhiều phân tử hơn để kích hoạt. Một miếng thịt 100 g và một một miếng thịt 500g sẽ cần thời gian để trong lò khác nhau.
- Mức công suất: mức công suất càng cao thì năng lượng của các vi sóng càng cao và thúc đẩy nhanh hơn quá trình các phân tử trong thức ăn chuyển động. Cần lưu ý thêm rằng, các mức công suất này đôi khi không chính xác vì nhà sản xuất không bắt buộc phải làm lò vi sóng đúng như các mức công suất. Ví dụ, trên lò vi sóng ghi 1000 W, nhưng có thể chỉ khoảng 850-900 W chẳng hạn. Do đó, có sự khác nhau giữa những lò vi sóng của các hãng sản xuất khác nhau.
Do có quá nhiều yếu tố ảnh hưởng quá trình sinh nhiệt trong thức ăn đặt trong lò vi sóng, nên nếu công thức nấu ăn cần làm như thế nào thì phải làm ý như vậy, phải đúng từng trọng lượng thức ăn, đúng từng nguyên liệu trong món ăn, mức công suất, thời gian nấu... Do vậy, lò vi sóng chỉ nên dùng vào việc rã đông, cũng như hâm nóng thức ăn thay vì dùng nó làm công cụ nấu nướng.