Thịt trâu gác bếp là món nhất định phải nếm thử một lần khi đến Tây Bắc. Miếng thịt mang hương vị đậm đà nhờ kỹ thuật ướp gia vị cầu kỳ và tinh tế, quắt lại và có màu đen óng sau thời gian gác bếp hun khói đủ độ. Miếng thịt ám khói bếp lâu ngày có vỏ khô, bên trong còn hơi ướt mềm và mang đậm phong vị núi rừng. Khi ăn nướng qua, dùng chày đập giập, xé nhỏ rồi chấm cùng tương ớt, hoặc ớt cay trộn muối hạt giã nhỏ. Cách làm thịt trâu gác bếp tuy dễ làm nhưng khó ở chỗ ướp hương vị vì nếu muốn giống như món thịt trâu gác bếp đặc sản vùng Tây Bắc thì phải có các gia vị tự nhiên ở nơi đây.
Nguyên liệu:
- Thịt trâu gác bếp (trâu sấy) từ Sơn La thường được làm từ thịt bắp của con trâu.
- Gia vị ướp gồm sả, gừng, tỏi, ớt khô, hạt dổi, hạt sẻn, mắc khén.
Cách làm:
- Thịt trâu được lọc hết gân (nếu có), lọc sạch bạc nhạc, sau đó thái miếng dọc thớ rộng khoảng 7-8 cm, dài khoảng 15 cm, dày khoảng 2-3 cm, dần cho thật mềm. Người ta băm nhỏ sả, gừng, tỏi, ớt khô, hạt dổi, hạt sẻn, hạt mắc khén (loại gia vị chỉ một số vùng mới có) giã nhỏ trộn đều, ướp thịt trâu với hỗn hợp gia vị đó, sao cho vừa đủ.
- Thời gian ướp khoảng 2-3 tiếng, sau đó lấy que xiên và sấy trên than củi, để xa cho thịt chín từ từ, chín đều, không được để thịt sát than củi tránh bên ngoài thì bị cháy, bên trong lại không chín. Thịt được sấy như thế cho đến khi vừa chín, không sấy khô quá ăn sẽ bị dai và cứng, mất vị ngọt.
- Khi những miếng thịt trâu khô đã đượm mùi hấp dẫn rất riêng của nó, người ta gỡ ra bọc bằng giấy báo, nếu gia đình nào có điều kiện thì cho vào tủ lạnh để ăn dần. Còn với các hộ gia đình vùng cao vẫn đun bằng bếp củi thì họ sẽ treo lên trên gác bếp hun khói và ăn trong một thời gian dài.
Khi ăn, lấy ra thì dùng đồ xôi đồ lại khoảng 20 – 30 phút là ăn được.