Nghệ

Nghệ còn gọi là khương hoàng, củ nghệ nhỏ gọi là uất kim, tên khoa học Curcuma longa L. (Curcuma domestica), thuộc họ Gừng. Nghệ thuộc họ gừng, có chứa nhiều chất dinh dưỡng, mùi thơm dễ chịu vối các dược tính như: Kích thích sự bài tiết mật của tê bào gan, thông mật nhờ làm co thắt túi mật. Tăng khả năng giải độc gan. Tinh dầu nghệ có đặc tính khử mùi hôi, đồng thời có tính kháng viêm rất hữu hiệu, bảo vệ niêm mạc miệng, lưỡi, dạ dày. Tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm, làm giảm cholesterol trong máu.

Trong 100g củ nghệ tươi có chứa các chất sau: Nước: 88,4g, đạm: 0,3g, chất béo: 0,0g, tinh bột: 5,2g, chất xơ: 6,1g, calcium: 12,0mg, phosphorus: 22,0mg, vitamin C: 7,0mg. Cung cấp năng lượng: 22,0kcal.

Nghệ có chứa chất màu curcumin, cùng với tinh dầu (3-5%) tạo nên màu vàng sáng nhạt, mùi thơm dễ chịu, có các tác dụng như: Kích thích sự bài tiết mật của tế bào gan, tăng khả năng giải độc gan, lợi mật, thông mật, kháng viêm, bảo vệ niêm mạc miệng, lưỡi, dạ dày, kháng khuẩn, kháng nấm, làm giảm cholesterol - huyết. Theo đông y, củ nghệ có vị đắng, cay, mùi thơm hắc, tính ấm, tác dụng hành khí phá ứ, thông kinh chỉ thống. Thường được dùng để trị tụ huyết, máu cam, làm cao dán nhọt, thoa chống vết thương tụ máu, làm mau lành sẹo, trị viêm gan, vàng da, đau dạ dày, ghẻ lở, mụn nhọt, cảm phong hàn, phụ nữ chậm có kinh, băng huyết, chữa đau dạ dày do thiếu axit, viêm loét dạ dày...

Một số nghiên cứu hiện nay cho biết: Một chế độ dinh dưỡng có nhiều nghệ, nhờ đặc tính chống oxy hóa của chất curcumin trong nghệ, có thể giúp làm giảm nguy cơ tăng cân, giảm tỷ lệ mắc các loại ung thư như ung thư vú, tuyến tiền liệt, phổi và ruột kết.

Trong dân gian, nghệ đã được tin dùng như phương thuốc hữu hiệu để trị tụ huyết, máu cam, thoa chống vết thương tụ máu, làm mau lành sẹo, trị viêm gan, vàng da, đau dạ dày, ghẻ lở, mụn nhọt. Trong Đông y, thân rễ nghệ gọi là khương hoàng, rễ còn gọi là uất kim thường dùng trị phong hàn, chậm có kinh, băng huyết, trị đau dạ dày do thiếu axit, trị loét dạ dày. Trong ẩm thực, bánh khoái, bánh xèo, bò kho, gà xào sả ớt... đều có sự hiện diện của bột nghệ. Cà ri có hương vị đậm đà do sự phốỉ hợp của tinh dầu, chất cay, chất béo và màu sắc đặc trưng của cà ri là từ chất màu curcumin trong nghệ tạo nên. Nghệ rất hiệu quả trong điều trị hen suyễn, có tác dụng bảo vệ và giảm dị ứng do hen suyễn gây ra. Uống 1 cốc nước pha với nghệ tươi giúp giảm hen suyễn đáng kể hoặc sử dụng nghệ trong việc chế biến món ăn cũng có tác dụng tương tự.